Öne Çıkan Yayın

Leica ile Berlin Fotoğrafları ve Bazı Püf Noktalar

14 Mayıs 2015 Perşembe

Fotoğrafik gerçeklik üzerine

Fotoğrafta tartışılan en büyük konulardan biri de gerçeklik üzerine. Fotoğrafın belge niteliği taşıdığı durumlarda etik olarak gerçekliğe yakın olması gerektiği konusuna ben de katılıyorum. Bu konuda yayınlar fotoğrafçıya güvenmek durumunda ve bazen büyük problemlerle karşılaşabiliyorlar.

Bazen de okuyucuyu vurmak için kendileri gelen fotoğraflar üzerinde oynama yapabiliyorlar. Eğer haberin özüne zarar vermiyorsa ve bir farkındalık yaratmaya katkı sunuyorsa ufak tefek görsel oynamaların problem olduğunu düşünmüyorum.


Örneğin Time'ın O.J. Simpson davası sırasında çıkardığı kapağında teni normalden çok daha koyu renkte kullanılmıştır. Kişiyi daha karanlık göstermeye çalışmışlar, ama fark edilince Time kapağının arkasında durmuş ve dergi kapaklarının bir sanat nesnesi olduğunu ve haber fotoğrafı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini açıklamışlar. Bu tür durumlarda uyulması gereken kurallar ayrı bir konu, biz kendi çektiğimiz fotoğraflara bakalım.

Fotoğrafa sanat olarak baktığımız anda gerçeklik biter. Kimse bir ressamın tablosuna bakarken nasıl o sanat eserinin gerçekliğini sorgulayamaz ise (örneğin bir manzara tablosunu daha ihtişamlı göstermek için ressamın ormanda gerçekte olmayan ağaçlar eklediğini düşünelim) fotoğrafta da gerçeklik sorgulanmamalı.

Bana renkli fotoğraflarımla ilgili en çok sorulan soru "Gerçek mi bu? Photoshop mu?" nedense gerçek olduğunu ya da renklerle oynadığımı söylediğimde alınan tepkiler çok farklı. Özellikle kendi sanat anlayışıma göre manipüle ettiğimi söylediğimde bir burun kıvırma durumu var. Oysa ki bu insanlar photoshop öğrenmek için de can atıyorlar bir yandan. Madem bu kadar gerçekliğe bağlısınız ne diye öğrenmek istiyorsunuz diye de sormak lazım. Manipülasyon öğrenene kadar hor görülüp, öğrendikten sonra ise en sert şekilde kullanılmaya çalışılıyor.

Sanat ile gerçeklik birbirinden o kadar farklı şeyler ki neden gerçekliğin fotoğrafta bu kadar sorgulandığını anlayabilmem mümkün değil.

Makineden çıkan jpeg
Yeşil görünen seralar aslında bembeyaz.
Sadece beyaz ayarını yeşile çektim ve sağdan biraz kırptım.
Siyah Beyaz fotoğraflarda ise anlayış biraz daha farklı. Burada da "makinede mi siyah beyaz çekiyorsun?" diye bir soru var. Makine siyah beyaz çekmez(Leica'nın özel ürettiği renk algılayıcısı olmayan makinesini bir yana bırakalım) makinenizin içindeki yazılım çektiğiniz fotoğrafı siyah beyaza çevirir. Oysa ki bu çevrim çok yetersiz ve basittir. Hatta ben makineden çıktığı gibi fotoğrafı koyarım üstünde oynamam diyenler hem fotoğraf sanatına hakaret etmektedir hem de fotoğrafı öğrenecek kadar yaptıkları işe saygı duymamaktadır.

Fotoğraf'ın bulunmasından itibaren gerçeğe en yakın "şey" olduğu ortaya konulmuştur. Ama aslında fotoğraf daha makineden çıkmadan gerçekliği kendi teknolojik imkanlarına göre değiştirmektedir. Bu lensin odak uzaklığından makinenin sensörüne, kullanılan filmin boyutundan karanlık odada yıkanmasına kadar her anda yaşanan bir değişimdir.

Dijitalle birlikte gerçekliğin yeri daha da azalır. Fotoğrafı Raw çekseniz bile her makine üreticisinin kendi raw formatı vardır ve size belli bir ölçüde sıkıştırılmış bir dosya verir. Jpeg çekiyorsanız zaten manipülasyonu deklanşöre bastığınız an başlatmışsınız demektir.

Bu arada gerçeklik konusuna hiç giremedim. Neyin gerçekliğini yaşadığımız da ayrı bir muamma. İnsan duyuları ile sınırlı bir gerçeklik alanında yaşıyoruz ve daha keşfetmediğimiz onca şey varken kendi gözümüze güvenip buna gerçeklik demek ne kadar doğru? Örneğin bir çok insan renk körü olduğunun farkına ilerleyen yaşlarında varıyor ve ona göre kırmızı ve yeşil arasında ancak bir ton farkı var. Zaten ışık konusuna girersek gerçekte gördüğümüz renklerin de bir anlamı olmadığını düşünebiliriz.

Kendimden örnek vermem gerekirse miyop astigmat olduğumu ancak Lise 1'de öğrendim. O zamana kadar benim için gerçek görüntü hafif buğulu idi. Daha net bir görüntünün var olabileceğinden haberim bile yoktu. Ne zaman ki gözlük taktım bambaşka bir dünya ile tanıştım.

Tabi bu konular uzun uzun okumanız, üzerinde düşünmeniz gereken konular. Ben ufak bir pencere açmak istedim sadece. Umarım bir işe yarar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder